in(DR)inger


V 2003  Zeven lammetjes op drie dagen tijds.  ☐ Wat me vreemd was aan de poëzie van Van Maele was het feit dat ze altijd meer gesproken was dan geschreven.  Nu hij blind is kan je hem alleen maar ‘gelukkig’prijzen dat hij niet in het schrift is opgegaan. ☐

DR

—————————————————————————-

[nvdr: de rest van deze dagboeknotie uit 1987 van Daniël Robberechts is op dit ogenblik niet erg relevant, ik vul dat later wel ’s aan]

——————————————————————–

Bedankt overigens  iedereen voor de commentaren op de aanhoudende  sonnettenreeks

in(DR)inger


Do 1903   Dromen van voorverleden nacht: de Trimpont van enkele eeuwen geleden  – of over enkele eeuwen:  een bosweg, nauwelijks berijdbaar met een kar, bijna overwoekerd met bomen waarvan de wortels hobbels maken;  Ben die bij mij in bed ligt, een jaar of drie, ik breng hem aan het schateren door gewoon zijn kin aan te raken. ☐ Tv-reportage over de ‘fostmannen’ van Zuid-Oost-Vlaanderen. Hun vandalisme in de treinwagons: duidelijk een uiting van (misschien niet eens bewuste) woede;  ze vóelden wel dat hun arbeidsomstandigheden mensonwaardig waren.  En hier heb je een onweerlegbaar argument voor sociale en syndicale actie:  een middel om die blinde woede in een produktieve zin te sturen.  ☐ De aanwezigheid van kanker bij onze bekenden.  ☐ Zich voorbereiden op het sterven. Ik denk dat ik er rijp voor ben, alleen: dreigt de pijn je niet alle greep te laten verliezen op je eigen dood?  ☐ Het Humo-interview van Marcel van Maele door Herman de Coninck. De ongehoorde grofheid van deze laatste.  Als literatuur niet eens de uitwerking heeft dat mensen er aardiger van worden… ☐ En misschien zijn mensen over het algemeen gewoon níet aardig? En kan je hen over het algemeen inderdaad maar beter uit de weg gaan? ☐ Over realisme.  W de verzameling ‘werkelijkheid’, V de verzameling ‘verbeelding/verzinning’. Het verschil van de verzameling W en de verzameling V is niet gelijk aan Ø: de bewering ‘jekan het zo gek niet verzinnen of het beantwoordt wel ergens aan een werkelijkheid ‘ is onwaar. Het verschil van de verzameling V en de verzameling W  is niet gelijk aan Ø: ‘niets van wat je verzint strookt met de werkelijkheid’is onwaar. Het verschil van de verzameling V en de verzameling W biedt de mogelijkheid van een kritiek van de verbeelding op de werkelijkheid. Maar het verschil van de verzameling W en de verzameling V biedt de mogelijkheid van een kritiek van de werkelijkheid op de verbeelding – en daar gaat het mij om: je hoeft de bestaande werkelijkheid nog niet klakkeloos en kritiekloos te aanvaarden om te aanvaarden dat de verbeelding bij (een deel van) de werkelijkheid in de leer moet gaan. De verzameling W moet vanuit de verzameling V veranderd worden, maar de verzameling V vanuit de verzameling W. Het wordt levensgevaarlijk wanneer de verzameling V de verzameling W gaat ‘beschrijven’alsof de verzameling W volledig aan de verzameling V onderworpen was. B.v.: de droom van Hitler om het onoverzichtelijke, gerafelde, totaal gedemolariseerde Duitse volk om te smeden tot een scherp zwaard, tot een homogeen ras van heren dat de samenhorigheid zou vertonen van een bende misdadigers en dat de wereld weer overzichtelijk en beheersbaar zou maken: het is een (literaire) droom waarin men zich, zeker vanuit een uitzichtloze toestand als die van de jaren twintig-dertig, kan inleven. Beweren dat de verbeelding zich zonder enig risico literair in het wilde weg kan uitleven, betekent aannemen dat de verbeelding ongevaarlijk is, geen enkele, ook niet indirecte greep heeft op de werkelijkheid.

DR

in(DR)inger


Di 1703  Alle erotische en pornografische verhalen (zoals de brieven in Penthouse) moet je nu lezen als ‘verhalen uit de tijd vóór Aids’.  Benieuwd of er nu verhalen gaan verschijnen waarin de voorzorgen met het condoom vermeld worden. ☐ Een mensheid die te dicht opeengepakt raakt.  De media als middelen om indirect, bemiddeld met mensen om te gaan. Misschien wel de beste manier om met mensen om te gaan? De mensen winnen erbij om alleen ‘mediaal’benaderd te worden? De Goncourt-brothers moeten b.v. verschrikkelijk onaardig geweest zijn in de omgang; en een aantrekkelijke man als Walter Benjamin, misschien viel met hem wel niet om te gaan? Bovendien: er zijn zoveel mensen die zoveel beter tot hun recht komen via een medium.  – Het seksueel contact een gelegenheid waarbij lijfelijk contact noodzakelijk is – maar ook dat verkeer raakt nu door Aids in het gedrang.

DR

in(DR)inger


M 1603 Vanmorgen sneeuw. ☐ Vanmorgen ruzie met Cee die ontdaan is door een tv-reportage over genetische manipulatie. De komende generatie zal met nogal wat problemen af te rekenen krijgen. Nog een argument voor arbeidstijdverkorting: hoe zullen ze anders de tijd vinden om zich degelijk met die ethische problemen bezig te houden? Het ergste wat kan gebeuren is wel dat men ze pasklaar voor hen oplost.

DR

in(DR)inger


Za 1403   Film Paris, Texas van Wenders op tv. De cel in de peep-show: niet alleen dè seksuele oplossing in de Aids-era, maar ook: de spreekkamer in de gevangenis, het parloir van tante soeur’, en een biechtstoel.☐  De broosheid van het menselijk lichaam: systematisch geweerd uit de media? Afgaande op de media zou je het idee kunnen opdoen dat het menselijk lichaam overal tegen opgewassen is. Terwijl al het gemis van een paar tanden een leven flink kan verpesten. (En is dat  besef een gevolg van de tijd of van de leeftijd?)☐  De broer van Roger die professor is in B., op grote voet leeft met een chique villa bij Knokke enz. Blijkt bij een zware oplichting betrokken, gaat uithuilen bij zijn zieke vader, bij een schatrijke oom (ex-bezitter van Zuidafrikaanse mijnen) die hem van zijn zwart geld de nodige 180 miljoen frank (sic: zo gaat dat daar!) bezorgt, waarschijnlijk om de eer van de familie te vrijwaren (de vader heeft een indrukwekkende roep van integriteit), met als enige symbolische compensatie dat hij zijn onroerend goed zou verkopen. De oom is ondertussen gestorven, en de prof vertikt het om zijn huis en zijn villa te verkopen, hij is die aan zijn stand verplicht, enz. ☐ MAChine: de remmingen zijn verschoven van het schrijven naar het uitdraaien (dus toch: het op papier brengen). Ik moet me echt forceren om brieven, notities e.d. die op scherm en schijf klaar zijn nog te gaan printen en versturen. ☐  30 en zelfs 20 en 10 jaar geleden was het ondenkbaar dat anaal verkeer zo ter sprake kwam in de media als nu. Godgeklaagd dat dit alleen door de Aids-campagne mogelijk moet worden. Zou Michel Foucault daar nog rekening mee hebben kunnen houden in zijn werk? Seksuele informatie als nevenprodukt van medicalisering van de seks.☐ De verloedering. Het toenemende aantal magistraten dat in opspraak komt. In de jaren zestig waren het onverstandige cynici van het soort van Daele of Depeuter die ervan uitgingen dat de hele boel (en o.m. de justitie, of de literatuur) corrupt was. De verstandigen hielden het ervaoor dat, ook al was de boel niet corrupt, de justitie een klassejustitie was, de literatuur een klasseliteratuur enz. Eerst nu blijken de domme cynici gelijk te halen. Waar ligt de oorzaak? Die generatiegenoten van me die nu door de mand vallen: hebben ze zich doelbewust van meet af aan in een corrupte-carrière begeven? ( een gedrag dat dan enigszins symmetrisch is aan dat van hun contestanten-tijdgenoten?) of zijn ze geleidelijk gedemoraliseerd- en waardoor? Niet prettig, zo te kankeren als een oude zak. Maar: het is nu eenmaal zo dat godverdomme alles verkeerd loopt? Mogelijk dat je daar met de jaren gevoeliger voor wordt, maar er zijn toch wel degelijk objectieve gegevens.  (Het centrum voor hulp aan misbruikte kinderen CRIES dat een netwerk van kinderprostitutie blijkt te hebben opgezet.) ☐ J.J. Voskuil, Bij nader inzien. Ten slotte ademloos uitgelezen. Alvast een sociologisch waardevol document. (Hoe moeilijk ik me kan voorstellen dat mensen ertoe kunnen komen elkaar ‘de vriendschap op te zeggen’!) Nogal wat humor – al vraag je je weleens af of de auteur zich van heel de humor bewust is geweest. De ‘helden’ zijn niet bijster positeif (‘Paul’is eigenlijk een handige oplichter, ‘Maarten’ een sadist). Het eindeloos herhaald sigaretten draaien, pijpen opsteken enz. mag je niet zo maar negatief waarderen: het geeft wel degelijk te denken, het indexeert personages, en je kan het desnoods in verband brengen met repetitieve kunst. En er is iets buitensporigs aan. Die roman doet het niet eens zo slecht naast sommige romans van De Beauvoir b.v. Mijn moeilijkheid heeft meer met categorisering te maken. Stel: literatuur = kunst van het geschrift. Dan kan je Bij nader inzien nauwelijks tot de literatuur rekenen. Maar je kan niet ontkennen dat je er heel wat plezier aan gehad hebt. (En: viel de blijkbare bedoeling van Voskuil op een andere manier te realiseren?) Iets dergelijks geldt voor de autobiografie van Leonard Woolf. Ga je dan een onderscheid maken tussen literaire en plezierige geschriften? Nee, want dan ga je de bedoeling of de pretentie van de schrijver in rekening moeten brengen. Je kan dus veel beter Voskuil binnen de literatuur halen; achteraf merk je dat daar wel voldoende redenenen voor zijn, ze liggen alleen niet op het niveau van de woordkeuze of de syntaxis, maar op dat van de geschiedenis en het verhaal. ☐ (Jacobs kamer) De bekende eigennamen komen nog eens terug: men voelt het einde naderen – van het boek of van het leven van Jacob? (En zou je het opnieuw ontmoeten van mensen die je jaren lang niet meer gezien hebt als een voorteken van de nakende dood moeten beschouwen?)

DR

[nvdr: het bold is van mij, dv]

(in)DR(inger)


Do 1203   Droom (na een paar sigaretten te veel net voor het slapengaan): een familiezaak wordt afgehandeld door een vrouwelijke notaris die een combinatie is van Marguerite Yourcenar en dr. Anne Sulmon.  Op de laatste, ietwat plechtige bijeenkomst overhandigt ze elk van ons een mooi dossier waarin ook allerlei zeer persoonlijke morele en esthetische wenken staan.  ☐  Sinds ten minste een week koud en stralend weer, met flinke nachtvorst en oostenwind.  ☐  Waarschijnlijk heb ik nog geen rekening gehouden met het feit dat het misschien hoofdzakelijk via de conflicten is dat een lezer zich met bepaalde personages identificeert. ( Bij nader inzien van J.J. Voskuil.) De onweerstaanbare drang om partij te kiezen ( zich te engageren?!)?

DR

(in)DR(inger)


W 1103… Omdat de kans dat een uitgever met een onverwacht ‘gat’ te maken krijgt, dat hij dan met b.v. mijn werk kan opvullen, praktisch onbestaande is.  Omdat de uitgevers van nu gewoon zòrgen dat er geen ‘gaten’  komen.  – Maar het is wel naar, te moeten leven met het gevoelen ‘van mij lusten ze geen brood’. (Je had het al een hele tijd moeten opgeven – eigen schuld dikke bult.) Uitgeteld. ☐ Nare dromen: we hebben een nieuwe baby en Cee behandelt hem vreselijk slordig, als om zich op me te wreken.  – Met o.a. de Adés spelen we een idioot gezelschapsspelletje waarbij een rij in het Amerikaans moet herhalen wat de andere rij in het Engels zegt en omgekeerd. Magda spot onbarmhartig met me. ☐ ‘Homoseksueel’: die zichzelf vrijwillig van hetereoseksuele genietingen uitsluit. ‘Heteroseksueel’: die zichzelf vrijwillig van de homoseksuele genietingen uitsluit. ☐ Verliefdheid als Russische roulette: waarbij de vraag op het spel wordt gezet of mijn persoon en mijn lichaam kunnen behagen aan haar/hem om wie ik geef. ☐ Nare overgangstijd. Het harde liberalisme dat het overal lijkt te halen. (Het lijkt alleen te overwinnen door de fouten die het zelf zal maken.) De Aids-angst.  De immigratie van politieke vluchtelingen die problematisch wordt. Soms geeft het het gevoel dat de mensheid te dicht is gaan leven, en nu krampachtige pogingen onderneemt om de dichtheid te verdunnen. (Onze welvaart blijkt ineens helemaal een zoethoudertje dat aan de relatief gepriviligieerde burgers van de rijke landen is gegund.  Maar er is geen sprake van dat inwoners uit de arme landen daar zouden mogen van komen profiteren. De kandidaat politieke vluchtelingen profiteren wel van een verassingseffect dat de moderne techniek hun biedt: als ze op een vliegtuig geraken dat hen enkele uren later in een rijk land afzet, dan is dat heel iets anders dan als ze met de boot of de trein zouden moeten reizen.)  ☐ (Over de ramp met de ferry in Zeebrugge heb ik niks genoteerd, het is gebeurd, het is gebeurd terwijl ik in A’dam was.)  ☐Leo Pleysier, Shimmy.  Op misschien nog een paar schoonheidsfoutjes na een heel goede tekst, het is nu de derde versie die ik lees, en met erg veel genoegen – en dat betekent toch heel wat.

DR